Vermogen opbouwen: wat het is, hoe het groeit en wat je ervan kunt leren

Vermogen zegt veel over hoe mensen en landen er financieel voor staan. In Nederland groeide het gemiddelde bezit van de rijkste groep de afgelopen jaren van 4 naar 6 miljoen euro. Dat klinkt als een abstract getal, maar het raakt aan een vraag die veel mensen bezighoudt: hoe bouw je zelf iets op? En waarom lukt dat sommigen veel beter dan anderen? Om dat te begrijpen, is het goed om te weten wat rijkdom precies inhoudt, hoe het groeit en welke keuzes daarvoor nodig zijn.

Wat er precies bij uw bezittingen wordt geteld

Het totale bezit van een persoon bestaat uit alles wat iemand heeft min alles wat iemand schuldig is. Denk aan spaargeld, een koopwoning, aandelen, een bedrijf of een erfenis. Daar gaan dan de openstaande schulden van af, zoals een hypotheek of een lening. Wat overblijft is het nettobezit. Veel mensen denken dat ze weinig hebben, maar wie een eigen huis bezit met een flinke overwaarde, staat er vaak beter voor dan ze zelf denken. De waarde van een huis is in Nederland de afgelopen twintig jaar sterk gestegen, waardoor huizenbezitters automatisch meer zijn gaan bezitten zonder dat ze daar actief iets voor deden.

Hoe rijkdom in de praktijk toeneemt

Geld maakt geld, dat klinkt als een cliché maar het klopt in de praktijk. Wie al kapitaal heeft, kan het laten renderen via beleggingen, vastgoed of een eigen onderneming. Rente op rente zorgt ervoor dat een bedrag na verloop van tijd veel groter wordt. Iemand die op zijn twintigste 10.000 euro belegt met een gemiddeld rendement van 7 procent per jaar, heeft na veertig jaar ruim 149.000 euro zonder dat hij er iets extra’s in stopte. Dat principe werkt nog sterker bij grote bedragen. Mensen met veel kapitaal profiteren ook van schaalvoordelen: ze krijgen toegang tot investeringen die voor gewone spaarders niet beschikbaar zijn, zoals private equity of commercieel vastgoed. Daardoor neemt de kloof tussen kleine en grote vermogens in de loop der tijd toe.

De rol van inkomen, erfenissen en eigen keuzes

Niet iedereen begint op dezelfde plek. Een erfenis of een schenking van ouders geeft een grote voorsprong. Onderzoek laat zien dat een groot deel van het privébezit in Nederland via erfenissen wordt doorgegeven. Toch is inkomen ook een belangrijke factor. Wie meer verdient dan hij uitgeeft, kan het verschil opzijzetten en laten groeien. Spaargedrag, de keuze om eerder een huis te kopen of om schulden snel af te lossen, speelt een grote rol. Mensen die vroeg beginnen met sparen of beleggen en weinig geld uitgeven aan dingen die ze eigenlijk niet nodig hebben, bouwen over het algemeen meer op. Dat wil niet zeggen dat iedereen met discipline miljonair wordt, maar consistente keuzes maken wel degelijk een verschil op de lange termijn.

Waarom ongelijkheid in bezit blijft groeien

De rijkste tien procent van de Nederlandse huishoudens bezit meer dan zestig procent van het totale privébezit in Nederland. Dat is een opvallend gegeven. Een van de redenen is dat bezittingen sneller groeien dan lonen. Vastgoed en aandelen stegen de afgelopen decennia harder dan de gemiddelde salarissen. Wie al bezit heeft, vaart daar dus wel bij. Wie alleen op een inkomen leeft, blijft relatief achter. Belastingregels spelen hier ook een rol in. Inkomen uit arbeid wordt in Nederland zwaarder belast dan inkomen uit kapitaal. Dat maakt het voor mensen met veel spaargeld of beleggingen relatief voordelig om bezit op te bouwen. Politici, economen en belastingdeskundigen discussiëren al jaren over de vraag of dit eerlijk is en of het stelsel anders zou moeten.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen inkomen en vermogen?
Inkomen is het geld dat iemand verdient, bijvoorbeeld via werk of een uitkering. Bezit is wat iemand heeft opgebouwd aan spaartegoeden, eigendommen en investeringen, min de schulden. Iemand met een hoog inkomen maar veel schulden kan dus minder bezitten dan iemand met een laag inkomen die spaarzaam leeft.

Hoeveel spaargeld heeft de gemiddelde Nederlander?
Het gemiddelde spaarsaldo van een Nederlands huishouden ligt rond de 45.000 euro, maar dit gemiddelde wordt sterk omhoog getrokken door mensen met veel geld. De meeste mensen hebben minder dan dit bedrag op de bank staan.

Vanaf welk bedrag wordt iemand als vermogend beschouwd?
Er is geen officiële grens, maar in Nederland wordt iemand vaak als vermogend gezien vanaf een nettobezit van 1 miljoen euro. De Belastingdienst hanteert voor de vermogensrendementsheffing andere drempelbedragen, die jaarlijks worden bijgesteld.

Betaal je in Nederland belasting over je spaargeld en beleggingen?
Ja, in Nederland valt spaargeld en vermogen in beleggingen onder box 3 van de inkomstenbelasting. De Belastingdienst rekent met een fictief rendement en belast dat. Er geldt wel een heffingsvrij vermogen, waardoor kleine bedragen buiten de belasting vallen.